Fon Soruşturması - BlackRock Göstergesi: 2023 Uzlaşısı Sürecek mi?

BlackRock dünya genelinde parayı kontrol eden merkezlerden birisi, dev bir fon şirketi. Pandemi gibi kapitalist dönüşümün kritik anlarında yön verici hamleler yapacak güce ya da ülke piyasaları ile dünya sistemi arasında pazarlık yürütecek temsiliyete sahip.

2026’nın mart ayında BlackRock CEO’su ve WEF Eş Başkanı Laurence D. Fink, Türkiye’ye gelerek Erdoğan’la görüşmüştü. Bu görüşmede, Türkiye’ye sıcak para girişinin pazarlığının yapıldığı anlaşılıyordu. Ancak hâdisenin detayları yeni yeni açığa çıkmaktadır.

Dış yayılması ve malî imkânları belli bir sınıra dayanan Türkiye, 2023’ten bu yana dışarıdan gelecek sıcak paraya ve faize endeksli bir rotaya dümenini kırmıştır. Bu rotanın icabı, dümene Mehmet Şimşek oturtulmuş, başta içişleri olmak üzere, diğer bakanlık atamalarında Batı ile uyum gözetilmiş, MHP kriminalizasyon tehdidine maruz bırakılmış, 2024 yılında kısmi bir netice alınarak Türkiye Malî Eylem Gücü’nün gri listesinden çıkabilmiştir. Finans sermayesinin siyasî ağırlığı iyiden iyiye hissedilir olmuştur.

Türkiye kapitalizmi dâhilinde, bir diğer eğilim ise faizin baskılanması, dış sermayeye bağımlılığın görece düşürülmesi, iç sömürü hadlerinin para basma ve enflasyon yolu ile artırılarak finansman sağlanması şeklindedir. Sanayi sermayesi ve Ankara merkezli bu eğilim, İstanbul merkezli 2023 uzlaşısına karşıdır. Bu uzlaşı sonrası, İBB ve belediyeler operasyonları, yeni açılım süreci gibi tedbirler Ankara’nın zorlaması altında alınmıştır.

Mehmet Şimşek öncesinde yürürlükte olan, Ankara merkezli, enflasyon ve yüksek iç sömürü temelli ekonomi politiğin figürleri sistem içerisinde belli noktaları tutmaya devam etmiştir. Öyle anlaşılıyor ki, bu unsurların yoğunlaşma noktalarından birisi BDDK olmuştur. Son tutuklamalar ve yandaş medya içi kavgalar bu yönde işaretler vermektedir. Fon soruşturmasının kamu ayağındaki tutuklamaların BDDK’ya yönelmesi, eski ekonomi bakanının mensup olduğu Albayrak ailesinin elindeki Sabah/ATV’nin itirazları manzarayı netleştiren işaretlerdir.

Soruşturma, geçen sene Mehmet Şimşek’in operasyon çağıran açıklamalarına, uluslararası değerlendirme kurumlarının girişimlerinin eklenmesinin ardından mümkün olmuştur. Diğer kanadın uzun süre direndiği ve neticede barajın çöktüğü anlaşılıyor. Fon soruşturmasını, tutuklu bazı CHP’li belediye başkanlarının üst üste tahliyesi ve Devlet Bahçeli’nin kamuoyu önündeki görünürlüğünün azalması takip etmiştir.

Soruşturmasının bir diğer yüzünde ise Türkiye’nin 2023 uzlaşısının gereği olan dış kaynağı bir türlü temin edememiş olması vardır. Uzlaşıya karşı olan kliğin sistem içerisindeki etkin varlığı, finans kapitalin çekingen tutumunun temel sebeplerindedir. Buna karşın gemiyi yüzdürmeye çalışan Erdoğan’ın son ana kadar, ülke içi dengeleri aşırı zorlamaktan kaçındığı görülüyor. Öyle ki, 4 Kasım 2025’te Mehmet Şimşek kavgayı açık etmek zorunda kalmış, fon hâdisesini kürsüden ifşa etmiştir.

Şimşek, Nisan 2026’ya gelindiğinde, talep edilen tedbirleri uygulamayan ve görev süresi dolan SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül’ü tekrar atamamış, bu kişi geçtiğimiz günlerde Sayan ile birlikte adliyede işlem görmüş ve adli kontrolle serbest bırakılmıştır. Çekişmenin sürdüğü, diğer kliğin gücünü belli ölçüde koruduğu görülmektedir. SPK başkan değişikliğinden birkaç hafta önceye, 2026’nın mart ayındaki BlackRock ziyaretine dönecek olursak, bu toplantının karar verici bir noktada icra edildiği anlaşılıyor. Türkiye’nin daveti ve ikna çabaları kadar, şirket, şubat ayındaki etkili hamlesini takiben, son bir uyarı ziyareti talep etmiş de olabilir.

2023 uzlaşısından sonra, Türkiye’nin gri listeden çıkacağının anlaşılması üzerine, kararın alınacağı FAFT toplantısından hemen önce, BlackRock’ın Türkiye yatırımları aniden yükselmeye başlamıştır. Şubat 2026’ya gelindiğinde BalckRock dâhilinde %11’e varan Türkiye payı, o tarihten itibaren sert bir şekilde düşüşe geçmiş, mart ayı sonundaki Dolmabahçe buluşması trendi tersine çevirememiş ve neticede temmuz ayına gelindiğinde %0,5’lik paya gerilemiştir, bu vaziyeti ağustos ayı ortasında fon soruşturmasının ilk somut adımının atılması izlemiştir.

BlackRock güçlü bir göstergedir, öyle ki mevcut Almanya Şansölyesi, göreve gelmeden önce bu şirketin istihdam ettiği bir elemandır. BlackRock’ın Türkiye payının %11’den %0,5’e düştüğünü duyuran kanal Cumhuriyet gazetesi[1], Fatma Betül Sayan’ı ifşa eden Yeni Parti’dir. Almanya, Cumhuriyet gazetesi, Yeni Parti, finans sermayesi kliği aynı düzlemdedir. Operasyon sonrasında SPK üyeliğine, doğrudan, uluslararası finans kapitalin Türkiye’de yasal bağışıklığa sahip bankası EBRD’den bir isim getirilmiştir.

Türkiye kararsız bir sürecin içerisinden geçmektedir. 2023 uzlaşısının gerekleri tam olarak yerine getirilememektedir. Bu gereklerin yerine getirilmesi için lâzım gelen tasfiyeler yapılamamıştır. Sistem kırılgandır. Türkiye’de kapitalizmin tarihsel sarkacının kırılması için objektif şartlar mevcuttur.

Gökçe Kutlu

10 Kasım 2026

Dipnot:

[1] “BlackRock’ın Türkiye ağırlığı yüzde 11’den yüzde 0,5’e geriledi”, 27 Ekim 2026, Cumhuriyet.